مركز تخصصی نماز
www.qunoot.net
چرا خداوند با اينكه بي نياز مطلق است از ما خواسته است كه نماز بخوانيم ؟ آیا این نوعی تناقض با صفات خدا نیست؟
  صفحه اول -> پرسش وپاسخ نماز
چاپ صفحه
ارسال صفحه براي دوستان
چرا خداوند با اينكه بي نياز مطلق است از ما خواسته است كه نماز بخوانيم ؟ آیا این نوعی تناقض با صفات خدا نیست؟1390-1-21

 

چرا خداوند با اينكه بي نياز مطلق است  از ما خواسته است كه نماز بخوانيم ؟ آیا این نوعی تناقض با صفات خدا نیست؟

در هیچ آموزه‌ای دینی سراغ نداریم كه خداوند از دیگران خواسته باشد به او توجه كنند تا با منفعت بی نیازی خداوند ناهمگون باشد، بلكه آن چه در قرآن یا در برخی از روایات وارد شده، آن است كه انسان در تمامی حالات باید به یاد خدا باشد. یاد خدا بودن نه از جهت این است كه نیاز دارد یاد او باشیم، بلكه ما برای این كه بتوانیم زندگی با آرامش داشته باشیم و امید و توكل در قلب‌مان روشن باشد، نیز به دنبال گناه و كار ناپسند نرویم و به طور كلی برای رسیدن به سعادت و كمال، نیازمند یاد خدا هستیم:

"ألا بذكر الله تطمئن القلوب؛1 آگاه باشید با یاد خدا دل‌ها آرامش پیدا می‌كند".

اگر در برخی از آیات ،‌تكالیف همچون نماز، روزه از مردم هواسته شده، نه به این جهت است كه خداوند نیاز به عبادت دارد، بلكه اینانسان‌ها هستند كه نیاز به عبادت و بندگی خداوند دارند تا در سایه پرستش خدا، از عبودیت نفس اماره و شیطان درون و بیرون رهایی یافته، استعدادهای عالی انسانی شكوفا گشته و به سر منزل مقصود و سعادت ابدی نایل شوند.

جهت آگاهی بیشتر از فلسفه و اسرار عبادت و نماز و بی نیازی خداوند اضافه می‌كنیم:

خداوند غنی و بی نیاز از همه چیز است، چون غیر از خدا هر چه موجود است ، همه مخلوق خدا است و نیازمند به او. قرآن می‌فرماید : "ای مردم! شما همگی نیازمند به خدایید. تنها خداوند است كه بی نیاز و شایسته هر گونه حمد و ستایش است"2

در آیة دیگر فرمود: " هر كسی كفر ورزد و حج را ترك كند، به خود زیان رسانده است . خداوند از همه جهانیان بی نیاز است"3

بنابر این خداوند بی نیاز مطلق است و مخلوقات همه محتاج اویند. او است كه همة نیازهای مخلوقاتش را بر طرف می‌كند. ما انسان‌ها كه یكی از مخلوقات خداییم ، سراسر وجودمان را نیاز و احتیاج فرا گرفته است، مانند نیاز به آب و غذا و هوا و . . . كه با نبود یكی از این ها قادر به ادامه حیات نیستیم . ما چند دقیقه یا چند ثانیه نمی‌توانیم بدون هوا زنده بمانیم. همه این نیازمندیها به وسیله آب و هوا و غذا و . . . بر طرف می‌شود كه خدای مهربان با خلق آن نیاز ما را برطرف كرده است .

آری این خدای حكیم ومهربان است كه به هنگام تولد بچه، خون را تبدیل به شیر می‌كند و نوزاد آن را از پستان مادر تغذیه می‌نماید.

یكی از نیازهای ما نیازهای روحی است مثل احتیاج به محبت . از این رو بچه‌هایی كه در خانواده خود احساس كمبود محبت نسبت به خودشان كنند، دچار اختلالات روحی و روانی می‌گردند. یكی از نیازهای واقعی و اساسی روح بشر مسئله عبادت و پرستش است، چون خداوند انسان را برای تكامل آفریده است و تكامل او جز از راه عبادت و بندگی به دست نمی آید.

بنابر این خداوند نیاز به عبادت ما ندارد، بلكه ما محتاج به عبادت او هستیم كه با بندگی او به نعمت های جاودان نایل شویم. قرآن می‌فرماید : "كسی كه جهاد و تلاش كند ، برای خود جهاد می كند؛ چرا كه خداوند از همه جهانیان بی نیاز است". 4 در جای دیگر می‌فرماید: " كسی كه عمل صالحی به جا آورد ، به سود خود به جا آورده است، و كسی كه كار بدی انجام دهد ، به زیان خود او است. سپس همه شما به سوی پروردگارتان باز می‌گردید".5

در آیه دیگر فرمود: "كسی كه پاكی گزیند، به نفع خود او است".6

نتیجه این كه انسان در پرتو اعمال صالح تكامل می‌یابد و به آسمان قرب خدا پرواز می‌كند وبه خوشبختی همیشگی می‌رسد. و بر اثر جرم و گناه سقوط می‌كند و بر بدبختی ابدی گرفتار می‌شود .

عبادت خداوند انجام هر عملی استكه انسان را به خدا نزدیك ساخته واز زشتی ها دور نماید .بنابر این عبادت خدا منحصر در نماز نیست.خدمت خالصانه به انسان ها و...نیز عبادت است. انجام هر عملی كه در آیات و روایات به انجام آنها توصیه شده عبادت است.اما به نظر می رسد كه مقصود از سوال نماز است: پی بردن به تمام آثار و فلسفه نماز و عبادت شاید در توان بشر عادی نباشد، در آیات قرآن و از طریق پیامبر و پیشوایان دینی نیز تنها بخشی از آثار و حكمت‏های نماز و عبادت بیان شده است.

با توجه به آیات و روایات در این زمینه، برخی از آثار و حكمت‏ها چنین است:

1 - قرب معنوی

یكی از آثار بسیار مهم نماز قرب به خداوند است. این اثر روح عبادت و نماز را تشكیل میدهد و یكی از آیات قرآن هدف آفرینش انسان عبادت بیان شده است 7كه حكایت گر بعد معنوی نماز و اهمیت آن است، امام علی(ع) فرمود: "الصلوة قربان لكل تقی 8 ، نماز وسیله تقرب هر پرهیز كاری به خداوند است". در برخی از روایات از نماز به عنوان معراج مؤمن یاد شده كه اشاره به آثار معنوی آن میباشد.

2 - یاد خدا و آرامش روانی

در قرآن آمده است: "اقم الصلوة لذكری9، نماز را بر پا دار تا به یاد من باشی".

یكی از نویسندگان در تفسیر این آیه مینویسد: "روح واساس و هدف و پایه و مقدمه و نتیجه و بالاخره فلسفه نماز همان یاد خدا است. همان "ذكر اللَّه" است كه در آیه فوق به عنوان برترین نتیجه بیان شده است" 10ذكر و یاد خداوند نقش تعیین كننده در آرامش روانی دارد. نماز به عنوان ذكر خدا به انسان‏های نماز گذار آرامش میدهد، "ألا بذكر اللَّه تطمئن القلوب11، آگاه باشید یاد خدا مایه اطمینان است".

3 - عامل باز دارنده از گناه

یكی از آثار مهم نماز جلوگیر از گناه است: "إنّ الصلوة تنهی عن الفحشا و المنكر"12. طبیعت نماز از آن جا كه انسان را به یاد خدا نیرومندترین عامل بازدارنده یعنی اعتقاد به مبدأ و معاد میاندازد، دارای اثر بازدارندگی از فحشا و منكر است. انسان كه به نماز میایستد و تكبیر میگوید، خدا را از همه چیز بالاتر میشمرد... بدون شك در قلب و روح چنین انسانی، جنبشی به سوی حق و حركت به سوی پاكی و جهشی به سوی تقوا پیدا میشود..."13

4 - گناه زدایی

یكی از آثار بسیار مهم نماز گناه زدایی است. نماز وسیله شستشو از گناهان و مغفرت و آمرزش الهی است14. پیامبر(ص) از یاران خود سؤال كرد: اگر بر در خانه یكی از شما نهری از آب صاف و پاكیزه باشد و در هر روز پنج بار خود را در آن شستشو دهید، آیا چیزی از آلودگی و كثافت در بدن او میماند؟ در پاسخ عرض كردند،نه. حضرت فرمود: نماز درست هماننداین آب جاری است. هر زمان كه انساننماز میخواند، گناهانی كه در میان دو نماز انجام شده است، از بین میرود."15

5 - غفلت زدایی

بزرگ‏ترین مصیبت برای رهروان راه حق آن است كه هدف آفرینش خود را فراموش كند. و غرق در زندگی مادی و لذائذ زودگذر گردند، اما نماز به حكم این كه در فواصل مختلف در هر شبانه روز پنج بار انجام میشود، مرتباً به انسان اخطار میكند و هشدار میدهد و هدف آفرینش او را خاطر نشان میسازد... و این نعمت بزرگی است كه انسان وسیله‏ای در اختیار داشته باشد كه در هر شبانه روز چند مرتبه به او بیدار باش گوید.16

6 - تكبر زدایی

یكی از عوامل مهم تكبر زدایی نماز است، زیرا انسان در هر شبانه روز هفده ركعت و در هر ركعت دو بار پیشانی بر خاك در برابر خدا میگذارد و خود را ذره كوچكی در برابر عظمت او میبیند، از این رو پرده‏های غرور و خودخواهی را كنار میزند. از این رو علی(ع) بعد از بیان فلسفه عبادت، یكی از آثار نماز 1 - تكبر زدایی بیان نمود: "خداوند ایمان را برای پاكسازی انسان هااز شرك واجب كرده است و نماز را برای پاكسازی از كبر"17

7 - عامل پرورش فضائل اخلاقی

نماز روح اخلاص و خداباوری را در انسان افزایش میدهد و نتیجه آن پرورش فضایل اخلاقی است، انسان با نماز خواندن خود را از جهان محدود ماده و چهار دیوار طبیعت بیرون میبرد و به ملكوت آسمان‏ها دعوت میكند و با فرشتگان هم صدا میشود و خدا را درهمه حال حاضر و ناظر میداند.

8 - همگرایی

علاوه بر آثار مذكور كه معمولاً آثار خودی نماز محسوب میشودند، یكی از آثار مهم اجتماعی و سیاسی نماز، همگرایی است، برگزاری نماز جمعه و جماعت، وحدت مسلمانان را به نمایش میگذارد زیرا مسلمانان با صفوف فشرده در كنار هم قرار گرفته و با اوضاع سیاسی و اجتماعی جهان آگاهی پیدا میكنند. خطیب جمعه با بیان احكام و طرح مسایل سیاسی و اجتماعی به نمازگزاران رشد سیاسی میدهد شاید به خاطر آثار مهم نماز جمعه و جماعت است كه در آموزه‏های دینی به این دو فریضه اهمیت خاصی داده شده است.18 پیامبر اسلام(ص) فرمود: "خداوند نماز جمعه را بر شما واجب كرده است هر كس آن را در حیات من یا بعد از وفات من از روی استخفاف یا انكار ترك كند، خداوند او را پریشان میكند و به كار او بركت نمیدهد. بدانید نماز او قبول نمیشود، بدانید زكات او قبول نمیشود، بدانید حج او قبول نمیشود،..، تا از این كار توبه كند..."19

 

9 - نفی طاغوت و ایستاگی در مقابل ستم‏

انسانی كه فقط خداوند را عبادت نماید در مقابل او سر تعظیم و تسلیم فرود آورد، هر چه غیر خداوند است، برای او حقیر و كوچك میشود و كسی نمیتواند با ظلم و ستم بر او چیره شود. و در مقابل گردنكشان و ظالمان سر تسلیم فرود نمیآورد و با طاغوت كنار نمیآید. خداوند این مسئله را یكی از اهداف بعثت پیامبر(ص) دانسته است: "و در میان هر امتی، پیامبری را مبعوث كردیم تا خداوند را عبادت نمایید و از طاغوت (هر چه در مقابل خدا است) پرهیز كنید.20

-------------------------------------------------------------------

1  سؤره رعد، (13) آیه 28

2 فاطر (35) آیه 15.

3  آل عمران (3) آیه 97

4 عنكبوت (28) آیه 6.

5  فجر (89) آیه 27-30.

6  ذاریات (51) آیه 56.

7  ذاریات(51)، آیه 56.

8  نهج البلاغه، كلمات قصار، جمله 136، با اقتباس از: تفسیر نمونه، ج 16، ص 292.

9  طه(20)، آیه 14.

10  تفسیر نمونه، ج 16، ص 289.

11  رعد(13)، آیه 28.

12عنكبوت (29)، آیه 45.

13  تفسیر نمونه، ج 16، ص 284.

14  همان، ص 290.

15  وسایل الشیعه، ج 3، ص 7.

16  تفسیر نمونه، ج 16، ص 290 - 291.

17  نهج البلاغه، كلمات قصار 252.

18  جمعه (62) آیه‏ی 9، تفسیر نمونه، ج 24، ص 125 به بعد.

19  وسایل الشیعه، ج 5، ص 7.

20  نحل (16)، آیه 36.

عناوین موضوعات
  صفحه اولاخبارمعرفی مركزبانك نماز اثارواسرار نمازآداب نمازروايات نمازآيات نمازنماز اولیاء وابرارمناسبتهانماز و خانوادهشیوه‌های دعوتسایت های اسلامیپرسش وپاسخ نمازكتابشناسي نمازداستان هاي نماز اخبار مركزاحكام نمازاشعار نمازمسجدرادیو اینترنتی آموزش نمازسایت جدید مركز تخصی نمازگالريدفتر ميهمانانتماس با ماجستجومدیریت
بانك نماز
» كتاب شناسي نماز
» نرم افزار
» مقالات
كتابشناسي نماز
» كتاب شناسي نماز
» كتابشناسی نماز2
» متن كامل تفسير نور به صورت PDF
» حضور قلب در نماز
داستان هاي نماز
» داستان هاي از نماز
» داستان هاي زيبا در باره نماز
» داستانهاى شيرين از نماز شب
» شیرین‌ترین نمازی كه خواندم این است
احكام نماز
» احكام وضو
» احكام تيمّم
» احكام نماز ميّت
» دستور نماز عيد فطر و قربان
اشعار نماز
» وضو
» شعر افعال نماز
» بشتابید -بشتابید ثبت نام شروع شد
» شعر تیمم
رادیو اینترنتی
» رادیو شیعه
» رادیو معارف
» رادیوقران
قسمت اداری
نام کاربري :
رمز عبور :
رمز عبور خود را فراموش کرده ايد؟

خبرنامه
  
اشتراک قطع اشتراک
 RSS